Over de stichting
de bestuursleden van de Stichting Rietveldprijs
De Stichting Rietveldprijs stelt zich ten doel om door middel van openbare discussie de kwaliteit van de gebouwde omgeving te bevorderen.
Daartoe reikt zij tweejaarlijks een prijs uit aan een ontwerper van een uitgevoerd project waarbij de kwaliteit van het project zelf geprezen wordt, maar ook de bijdrage aan de gebouwde omgeving van de stad Utrecht als criterium geldt.
De gebouwde omgeving is zowel uiting als drager van de stedelijke cultuur. De stad Utrecht biedt op dit gebied veel: een monumentale binnenstad, een wereldmonument van moderne bouwkunst - het Rietveld Schröderhuis -, tuindorpen, waardevolle naoorlogse wijken, een wetenschapscentrum met kwalitatief hoogwaardige architectuur en de grootste uitbreidingswijk van Nederland.
Eind jaren '80 echter baarde het gebrek aan kwaliteit in veel jonge architectuur van Utrecht en het ontbreken van een levendige architectuurdiscussie zorgen. Door de oprichting van de Stichting Rietveldprijs – met de eerste uitreiking in 1991 – werd een poging gedaan deze situatie te doorbreken. De gedachte hierbij was dat door het instellen van een periodieke architectuurprijs de publieke discussies over kwaliteit van de gebouwde omgeving zou worden gestimuleerd. Ook een prijs kan een uitdaging worden voor het leveren van goede architectuur.
In de afgelopen twintig jaar is het tij gekeerd en ongetwijfeld hebben de diverse architectuurinitiatieven zoals de Stichting Rietveldprijs hierin een rol gespeeld. Maar ook veranderingen in het denken over architectuur, stedenbouw en de inrichting van de openbare ruimte, het benoemen van ambities door opdrachtgevers en ontwerpers hebben in Utrecht in positieve zin hun sporen nagelaten.
Binnen het culturele klimaat van Utrecht blijft een extra stimulans voor eigentijdse bouwkunst op zijn plaats. De laatste jaren is hier veel gebouwd en er zal de komende jaren nog veel meer gebouwd worden.
Een architectuurprijs blijft een probaat middel om de discussie levendig te houden. Discussie is nodig om de betrokkenheid van zowel vakgenoten als bewoners van de stad te vergroten. Maar ook om uit te dagen kwaliteit te bouwen en mogelijk ook te belonen, zowel wat opdrachtgever als ontwerper betreft.
Sinds 1995 wordt een breder publiek aangesproken door de instelling van de AD/UN Publieksprijs, die tegelijk uitgereikt wordt met de door de vakjury bepaalde Rietveldprijs.
De Rietveldprijs wordt iedere twee jaar uitgereikt voor een uitgevoerd project in de stad Utrecht, waarbij de kwaliteit van het project zelf en de bijdrage aan de beleving en bruikbaarheid van de stad in aanmerking genomen wordt. Het uitverkoren project moet een voorbeeldige bijdrage zijn tot kwaliteitsverbetering van de gebouwde omgeving. Vanuit deze optiek kan de prijs ook betrekking hebben op civiele werken, stedenbouwkundige ingrepen of groenvoorzieningen. Hoe groter het belang van het bekroonde ontwerp voor de ‘omgeving’, hoe meer kans er is op een levendige openbare discussie.
Om deze openbare discussie te stimuleren wordt de prijsuitreiking vergezeld van een aantal activiteiten, zoals een tentoonstelling, een openbare discussie en een publicatie op het gebied van architectuur en stedenbouw met het bekroonde ontwerp als uitgangspunt en een verantwoording van de jury.
Indien er aanleiding toe is, organiseert de Stichting Rietveldprijs ook tussentijdse activiteiten zoals lezingen.
Door het bestuur wordt ongeveer een jaar voor de geplande prijsuitreiking een onafhankelijke jury ingesteld. Deze jury bestaat uit minimaal drie vakbekwame personen, waarvan minstens één ontwerper op het gebied van de gebouwde omgeving en één criticus op genoemd gebied.
De kandidaat-winnaar wordt voorgedragen aan het bestuur.
De werkwijze ten aanzien van de jurering is kortweg als volgt:
1. De jury beoordeelt bijdragen aan de gebouwde omgeving, die zijn opgeleverd in de voorafgaande twee kalenderjaren.
2. de jury kan zelf de criteria opstellen voor haar beoordeling.
3. de werkwijze en gemaakte keuzes worden verantwoord in het definitieve juryrapport.
4. het bestuur stelt de jury in staat haar werk te doen door een inventarisatie voor te bereiden van de relevante bouwproductie van de voorafgaande periode. Daarnaast kunnen zowel ontwerpers als het publiek projecten aanmelden.
5. de jury maakt een selectie van projecten (ca. 10-12). Deze lijst wordt gepubliceerd en vormt de basis voor de Publieksprijs die samen met het AD/Utrechts Nieuwsblad wordt georganiseerd. De Publieksprijs gaat van start op of rond de Dag van de Architectuur. In een voor iedereen toegankelijke bijeenkomst krijgen de geselecteerde ontwerpers de gelegenheid om hun werk toe te lichten aan de jury en het publiek, en deze mogelijk te overtuigen.
Vervolgens selecteert de jury voor de Rietveldprijs een kortere lijst van genomineerden (ca. 3) waaruit de uiteindelijke prijswinnaar zal worden gekozen. Deze keuze wordt door de jury uitgebreid gemotiveerd in het juryrapport.
De prijsuitreiking vindt plaats tijdens een openbare, feestelijke bijeenkomst, bij voorkeur in of nabij het prijswinnende ontwerp. De juryvoorzitter licht het juryrapport toe, een lezing of discussie verlevendigt de bijeenkomst en vanzelfsprekend worden de prijzen officieel uitgereikt: de Rietveldprijs én de AD/UN Publieksprijs.
Gelijktijdig vindt de presentatie van de publicatie plaats. Deze bevat behalve het juryrapport en een monografie over de prijswinnaar ook essays over bredere actuele thema’s, die in relatie staan tot het beoordeelde werk of de actualiteit. Daarnaast krijgt een veelbelovende jonge fotograaf opdracht voor een foto-essay van de geselecteerde projecten, wat iedere publicatie een uniek tijdsdocument maakt.