Rietveld
De naam Rietveldprijs
Berlage, Kromhout, Dudok, Rietveld en Hertzberger, grote namen die onlosmakelijk met Utrecht zijn verbonden. Om verschillende redenen is bij de naamgeving van deze architectuurprijs de keuze op Rietveld gevallen.
Daarbij is het belangrijk om te weten dat de Stichting Rietveldprijs niet is ingesteld om het erfgoed van de architect Gerrit Rietveld te beheren of onder de aandacht te brengen. Die taak is elders in goede handen. Toch hebben wij -met instemming van de familie- ons om onderstaande redenen graag geassocieerd met het gedachtegoed van Rietveld.
Het initiatief tot de instelling van een architectuurprijs voor Utrecht is eind jaren ´80 genomen om de eigentijdse bouwkunst meer onder de aandacht te brengen en de discussie over architectuur in gang te zetten. Rietveld was een voorstander van ‘eigentijdsheid’ en vernieuwing. In zijn opvatting bracht elke tijd een geëigende, specifieke bouwkunst tot stand. En de Stichting Rietveldprijs beloont de beste initiatieven in deze graag met een tweejaarlijkse prijs.
De Rietveldprijs heeft betrekking op de gebouwde omgeving in de stad Utrecht. Rietveld heeft zijn bureau altijd in Utrecht gehad. Een groot aantal van zijn belangrijkste werken is in Utrecht gebouwd, zoals de woningbouw aan de Erasmuslaan en de Schumannstraat, in Hoograven en Kanaleneiland, enkele winkelpuien in de binnenstad, de garagewoning aan de Waldeck Piermontkade en het wereldberoemde Rietveld-Schröderhuis (UNESCO-monument).
Rietveld was een veelzijdig kunstenaar. Hij bouwde villa´s, openbare gebouwen, een fabriek en realiseerde volkshuisvestingsprojecten. Ook als stedenbouwkundige is Rietveld niet zonder betekenis. De Rietveldprijs beperkt zich evenmin tot een specifieke vorm van architectuur, maar honoreert bijdragen aan de gebouwde omgeving in brede zin. De ´eigentijdsheid´ van Rietveld blijft tot de verbeelding spreken van professionals en publiek. Precies wat de Stichting Rietveldprijs beoogt.
Rietveld, uit zijn lezing in het Centraal Museum in Utrecht :
"Om als overgang en als studie even geheel vrij van traditie te komen, pril en zuiver genoeg om de achtergrond en voedingsbodem te kunnen zijn voor het nieuwe leven, moesten heel wat idealen worden bezongen en hartgrondig weer worden afgeleerd. De Stijl en het Bauhaus hebben hieraan veel gedaan. De Stijl ging haast wetenschappelijk op zoek naar de elementen van het zien.
Wij probeerden nl. om de allereenvoudigste dingen te vinden, de ondeelbare gezichtsindrukken, wij ontleedden het witte licht in 3 kleuren, waarvoor ons oog gevoelig is, en wij vonden dat de indruk rood een ondeelbare indruk was en dus een zuiver primair en elementair gevoel. Met die gevoelens werkten wij".
Truus Schröder bleef bij Rietveld’s werk betrokken. Samen hebben zij een groot aantal studies gemaakt voor volkswoningbouw. Ze wilden goede woningen bouwen voor de massa, en omdat die maar weinig huur kon betalen, moesten het kleine woningen worden. Rietveld en Schröder probeerden die woningen zo in te delen dat ze toch een ruimtelijke indruk gaven. Daarvoor moest de ruimte om te zitten, te eten en te slapen zo groot mogelijk zijn.
Rietveld ging in zijn studies verder dan de indeling van de woningen. Hij onderzocht ook hoe de woningen samengevoegd konden worden tot blokken en hoe de blokken gegroepeerd konden worden. Daarmee begaf hij zich op het gebied van de stedebouw en op dat gebied ging hij op dezelfde manier te werk als in de meubelkunst en de architectuur. Zoals hij daar elementen tot ruimtebeelden samenvoegde, zo deed hij dat ook in de stedebouw.
